Obrazy na czoło-8

a-1

         Święta miłości kochanej ojczyzny,Konstytucja 3 Maja-1
         Czują cię tylko umysły poczciwe!
         Dla ciebie zjadłe smakują trucizny,
         Dla ciebie więzy, pęta niezelżywe!
                                                 Kształcisz kalectwo przez chwalebne blizny,
                                                 Gnieździsz w umyśle rozkoszy prawdziwe.
                                                 Byle cię można wspomóc, byle wspierać,
                                                 Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać.

                                                       (I. Krasicki – Myszeida, fragm. pieśni IX)

Konstytucja 3 Maja została uchwalona w 1791 roku przez Sejm Czteroletni pod nazwą „Ustawa rządowa”. Była to pierwsza w Europie, a druga w świecie (po Stanach Zjednoczonych) ustawa zasadnicza, będąca bardzo śmiałą, jak na owe czasy, próbą zreformowania ustroju Polski szlacheckiej w duchu nowych ideałów wieku oświeconego. Główni twórcy Konstytucji to: Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki, Hugo Kołłątaj.

 

POSTANOWIENIA:

  1. By osłabić pozycję magnaterii, pozbawiono praw wyborczych łatwo przekupną tzw. szlachtę gołotę. Cenzus urodzenia został zastąpiony cenzusem majątkowym.
  2. By wzmocnić rolę sejmu, zniesiono liberum veto, zakazano konfederacji, powierzono mu pełnię władzy ustawodawczej, prawo uchwalania budżetu i kontrolę rządu.
  3. By wzmocnić wojsko, ustalono, że liczebność armii wzrośnie do 100 tys. żołnierzy.
  4. By usprawnić funkcjonowanie władzy, wprowadzono jej trójpodział.
  5. By wzmocnić pozycję mieszczan, umożliwiono im nabywanie ziemi, nobilitację do tytułu szlacheckiego i sprawowanie urzędów.
  6. By usprawnić sprawowanie władzy, powołano Straż Praw (odpowiednik rządu) z królem na czele i podległymi ministerstwami.
  7. By usprawnić przekazywanie władzy, wprowadzono zasadę dziedziczenia tronu, likwidując wolną elekcję.
  8. By ujednolicić państwo, Rzeczpospolitą Obojga Narodów przekształcono w państwo unitarne.

Ustawa ta powstała pod wyraźnym wpływem tych samych idei, które zrodziły Konstytucję Stanów Zjednoczonych i francuską Deklarację Praw Człowieka i Obywatela. Konstytucja polska czyniła wielkie wyłomy w ustroju stanowym, istniejącym w Polsce i wprowadziła Polskę na drogę postępu.
Niestety nie udało się jej wprowadzić, ponieważ już 4 lata później nastąpił trzeci rozbiór Polski i nasz kraj na 123 lata zniknął z mapy Europy. Konstytucja miała jednak wielkie znaczenie w czasach rozbiorów. Przypominała Polakom, co potrafili razem osiągnąć, była elementem pamięci narodowej.

Przejdź do góry
Our website is protected by DMC Firewall!